* ( . . . إِنَّ رُسُلَنا يَكْتُبُونَ ما تَمْكُرُونَ ) * ( 1 ) . و گفتند : معنى « تتلوا » ، تتبّع باشد ، و معنى آن كه : تجازى ( 2 ) على حسب عمله من تلوت الرّجل اتلوه تلوّا ، اى تبعته . * ( وَرُدُّوا إِلَى اللَّه مَوْلاهُمُ الْحَقِّ ) * ، و ايشان را با خداى برند كه خداوند ايشان ( 3 ) است بدرستى و راستى و آنچه ايشان آن را پرستيده باشند به دروغ و افترا از ايشان گم شود و غنا ( 4 ) و كفافى نكند ايشان را . قوله : * ( مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَالأَرْضِ ) * ، آنگه حق تعالى رسول را - عليه السّلام - بياموخت طريقت مجادله با ايشان ، گفت از طريق مناظره با ايشان بگوى كه : كيست كه شما را روزى مىدهد از آسمان و زمين ؟ از آسمان به باران و از زمين به نبات . و گفتند : از آسمان به تقدير ، و از زمين به تسبيب . * ( أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالأَبْصارَ ) * ، يا كيست كه او مالك سمع و بصر شما است كه قادر است بر آن و آفريدن آن و درست داشتن آن و صرف [ 141 - ر ] آفات و عاهات از او ، و خلق آن بر وجهى كه به او بينند و شنوند ( 5 ) ؟ در خبر مىآيد كه : خداى را تعالى بر چشم ما موكّلاناند از فريشتگان كه شياطين را از چشمهاى ما باز مىرانند چنان كه يكى از ما مگس را از انگبين باز راند . * ( وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ ) * ، و كيست كه زنده از مرده بيرون آرد و مرده را از زنده بيرون آرد ؟ بر آن وجوه كه تفسير داديم در سورهء آل عمران . * ( وَمَنْ يُدَبِّرُ الأَمْرَ ) * ، و كيست كه او تدبير كارها كند در آسمان و زمين ؟ آنگه جواب اين هيچ نباشد آن را كه انديشه كند و انصاف بدهد ، الَّا آن كه گويد : خداى . حق تعالى خبر داد كه ايشان عند اين حال تسليم كنند و گويند : * ( اللَّه ) * ، خداى است كه اين كند و بر اين قادر باشد . * ( فَقُلْ أَ فَلا تَتَّقُونَ ) * ، بگو كه شما نترسى از او كه چون او را نشناسى و عبادت نكنى و شكر نعمت او نكنى كه نعمت بر شما منقطع كند و شما را مؤاخذت كند عاجلا و آجلا . آنگه گفت : * ( فَذلِكُمُ اللَّه رَبُّكُمُ الْحَقُّ ) * ، آن كه موصوف است به اين صفات ، و

--> ( 1 ) . سورهء يونس ( 10 ) آيهء 21 . ( 2 ) . آج ، لب ، آز : نحاذى ، مل : تجازى . ( 3 ) . اساس : شما ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 4 ) . آج ، مج ، لب : غنايى . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : بشنوند .